środa, 20 grudnia 2023

Pierwsze w Karpatach Polskich , drugie na terenie kraju stanowisko grzyba Macrolepiota olivascens .

 W tym przypadku nie ma już żadnych wątpliwości . Gatunek został oznaczony przez pana Błażeja Gierczyka i znajduje się w Rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych GRej , ID 371220 . https://grzyby.pl/gatunki/Macrolepiota_olivascens.htm.

Macrolepiota olivascens należy do rodziny pieczarkowatych (Agaricace) i przypomina trochę popularną kanię . Po raz pierwszy na terenie Polski został odkryty przez panią Justynę Jaworską w Górach Świętokrzyskich w 2010 r. Występuje tylko w Europie  w kilku krajach : Niemcy , Austria , Czechy , Włochy . Węgry , Słowenia , Turcja . Zebrałem go w Krzeczkowej , w lesie jodłowym gdzie rośnie wiele innych ciekawych gatunków . Oczywiście nie wiedziałem co znalazłem , dopiero póżniej wyszło szydło z worka . Zdjęcia i więcej sczegółów w GRej .

niedziela, 17 grudnia 2023

Goryczuszka z grzybkiem .

 2 listopada . Wybrałem się do lasu bełwińskiego na grzyby  . Łażę , łażę i nic, las pusty . W końcu się zniechęciłem , ale przyszła mi do głowy myśl, że grzyby nie rosną przecież tylko w lesie . Przypomniałem sobie zdjęcia rzadkich grzybów z muraw kserotermicznych . Jadąc do Bełwina minąłem przecież jedną z nich w Łętowni . Wracając wstąpiłem na murawę . Wegetacja roślin już się właściwie zakończyła, ale nie całkiem , ponieważ w trzech miejscach spotkałem goryczuszkę orzęsioną . Potwierdziłem więc swoje zeszłoroczne znalezisko . Co do do grzybów to się nie zawiodłem ponieważ rosło dużo maślaków , a w pobliżu nich jakieś niepozorne szare blaszkowce . Nie bardzo przekonany czy się za nie brać czy nie brać , porobiłem jednak zdjęcia i kilka wziąłem  ze sobą . Okazało się , że jest to Dermoloma cuneifolium , gęsianka różowobrązowa . Gatunek , który po 2000r był w Polsce znaleziony tylko cztery razy . Może nawet jest to pierwsze stanowisko w Karpatach Polskich a jeżeli nie to drugie . Muszę jednak zaznaczyć ,że całkowitej pewności co do oznaczenia jeszcze nie ma . Materiał został wysłany, a wstępne oznaczenie w " Atlasie grzybów" było na podstawie zdjęć .






Tak więc murawa kserotermiczna w Łętowni jest wyjątkowa nie tylko z powodu rosnących tu roślin ale też grzybów .(49.814594,22.708207)

czwartek, 14 grudnia 2023

Po śladach Bolesława Kotuli czyli drobna rzecz ale cieszy

26 pażdziernika . Do Ujkowic pojechałem właściwie na grzyby , jakoś nigdy jeszcze nie odwiedziłem tutejszego lasu z mykologicznych powodów. Nie powiem, nawet co nieco znalazłem,  ale trzeba będzie jeszcze poczekać na naukowe ekspertyzy . Wracając z lasu wszedłem na pola przy "omanowych  łąkach " i tutaj natknąłem się na dziwną roślinkę (49.843546,22.690135) . Nigdy czegoś takiego jeszcze nie widziałem . Ni to jakaś przytulia ni to wilczomlecz , pokrój przytulii, kwiaty wilczomlecza . Po powrocie poszedłem jednak tropem wilczomlecza i już po chwili miałem gatunek . Był to wilczomlecz drobny (Euphorbia exigua) , gatunek rzadki w okolicach Przemyśla ale też na terenie kraju nie częsty . Na Pogórzu Przemyskim znalazł go  pan Wolanin w okolicach Bachórza , a pan Paul spotkał  go gdzieś pod Medyką . W "Botanice" pana Pióreckiego znalazłem zaś taką wzmiankę :" Euphorbia exigua L. - Wilczomlecz drobny . Między Ujkowicami a Łętownią - pole  na grzbiecie wzniesienia .Bolesław Kotula 1881". Tak więc po 140 latach potwierdzam stanowisko . Przytrafiło mi się to już kolejny raz ,że odnajduję zapomniane stanowisko pana Bolesława . Ciekawe czy po 100 latach znajdzie się ktoś kto będzie potwierdzał moje stanowiska . 





 



poniedziałek, 11 grudnia 2023

Tajemnicze grodzisko i kamienny kurhan .

 28 sierpnia. Na mapie lidarowej zauważyłem miedzy Dybawką a Krasiczynem coś dziwnego . Był to niewyrażny okrąg o średnicy 35 metrów , znajdujący się w lesie . 



Oczywiście sprawdziłem inne mapy , zabytków, turystyczną , ale na nich w tym miejscu nic nie było . Pewnego poranka wybrałem się zobaczyć co to takiego . Obiekt znajduje się w pobliżu drogi Przemyśl Krasiczyn jednak trudno się tam zatrzymać i jeszcze dodatkowo odgrodzony jest od niej głębokim wąwozem . Zatrzymałem się więc przy krzyżówce do Dybawki Górnej, zszedłem do strumienia i po 500 metrach skręciłem do wąwozu przy , którym był okrąg . Obszar porośnięty jest lasem bukowym , ale już z daleka zobaczyłem cel mojej wycieczki . Okazało się ,że są to wały otaczające leśny staw . Dziwne ponieważ największe były od strony południowej gdzie teren podnosił  się jeszcze bardziej  . Wysokość ich, w niektórych miejscach sięgała nawet do 2 m i sprawiały naprawdę imponujące wrażenie . Oczywiście musiały zostać usypane przez człowieka , niemożliwe aby był to twór naturalny . Według mnie nie może też to być staw hodowlany ponieważ znajduje się na wyniosłości, nie przy potoku i wały są niepotrzebnie, aż tak duże . Zakładam , że jest to jakieś nieznane grodzisko , może kontrolujące szlak handlowy albo miejsce postoju . 



Wróciłem do samochodu i pojechałem w jeszcze jedno miejsce .Na lidarze obczaiłem kropkę przy strumieniu płynącym między Krzeczkową a Olszanami . 



Okazało się , że jest to 2,5 metrowy kopiec usypany z kamieni , obecnie już pokrytych ziemią . Kamienie jednak są jeszcze widoczne w wielu miejscach . Ten obiekt jest też niczego sobie , u podstawy ma z 8 metrów . Podobne kurhany były budowane przez Słowian ,ale też przez inne ludy i kultury , choćby pucharów lejkowatych .


Kurhan ten nawiązuje do tych kopców o , których już pisałem,  z Olszan przy podejrzanym " jęzorze" .

czwartek, 30 listopada 2023

Znowu potwornica.

 26 sierpnia.Wracając ze Starego Sioła wstąpiłem jeszcze na  łąkę, znajdującą zaraz przy drodze w lesie ,przed  Wólką Zapałowską . Byłem tam kilka lat temu i spotkałem kilka ciekawych gatunków , między innymi krwawnika kichawca i przetacznika długolistnego. Teraz potwierdziłem  oba te gatunki , rosło też mnóstwo lnicy pospolitej , z czego nie byłem za bardzo zadowolony . Wszędzie lnica i lnica , przypomniałem jednak sobie o Pelarii , zacząłem dokładniej się jej przyglądać , w końcu jest  . Myślałem ,że mi się przywidziało, ale jednak nie . Kilkadziesiąt roślinek o promienistych kwiatach , rosło sobie jak gdyby nigdy nic ,w jednym miejscu łąki . (50.127065,22.938490).Miałem o tym znalezisku nie pisać , aby nie umniejszać poprzedniego stanowiska Linarii vulgaris var.peloria . Liczyłem , że jest to może jedyne stanowisko na Podkarpaciu, a nawet Polsce , a tu masz wyskakuje następna . Jeszcze okaże się , że rośnie powszechnie i będzie podobnie jak z włochatym groszkiem . Może być jeszcze tak ,że ta mutacja szczególnie polubiła nasze Podkarpacie i jest tu jej europejska ostoja .











poniedziałek, 27 listopada 2023

Podwójne wały w Starym Siole .

 26 sierpień . Siedziałem sobie nad mapą cieniowaną  i szukałem nieznanych grodzisk wczesnośredniowiecznych . Zawędrowałem na Roztocze Południowe i nagle jest . Obiekt ma kształt owalny o średnicy około 40m i otoczony jest podwójnym wałem . Grodzisko jak nic .Zlokalizowany jest w lesie sąsiadującym z miejscowością Stare Sioło . Nazwa ta tylko utwierdziła mnie w przekonaniu , że znalazłem stare grodzisko .


Blisko niego było kilka dziwnych kwadracików , jakby wykopów . Ucieszony, sprawdziłem na mapie zabytków czy może obiekt jest  tam odnotowany , tabula rasa. Wiedziony jednak doświadczeniem spojrzałem jeszcze na mapę bunkrów Linii Mołotowa i tu zawód , moje grodzisko okazało się zbiornikiem na wodę powstałym na potrzeby budowy bunkrów . Znajdujące się w pobliżu kwadraciki to były właśnie bunkry . Mówi się trudno , sprawę odłożyłem . Minęło kilka tygodni i wpadła mi w ręce mapa turystyczna Roztocza Południowego . Gdy ją przeglądałem zobaczyłem , że część lasu gdzie znajdują się podwójne wały nazywa się Horodysko , czyli grodzisko .


Obok Starego Sioła w lesie Horodysko, Sowieci budują zbiornik na wodę z podwójnymi wałami , chyba to za dużo zbiegów okoliczności . Oglądałem już wiele zbiorników utworzonych w wioskach przy strumieniach , dla hodowli ryb i  nigdy nie miały podwójnych wałów . Po co zadawać sobie tyle trudu i sypać drugi wał , poza tym w wałach ze Starego Sioła były widoczne jakby przerwy czy bramy . Moja teoria jest następująca , zbiornik na wodę powstał rzeczywiście, ale w miejscu już istniejących obwałowań . Wracamy w takim razie do punktu wyjścia , że te podwójne wały są starym grodziskiem . Oczywiście nie jestem w stanie określić z jakiego okresu pochodzą . Przeczytałem gdzieś ,że Słowianie otaczali wałami nie tylko miejsca zamieszkania, ale też miejsca sakralne, czy miejsca przetrzymywania zwierząt . Pozostało mi tylko sprawdzić jak się sprawy mają na miejscu , pojechałem więc do Starego Sioła . Znalezienie obiektu przebiegło wyjątkowo sprawnie . Miałem już wcześniej wytyczone drogi i linie, po których się przemieszczałem . Wały są słabo widoczne, a samo miejsce nie wydaje się specjalnie chronione przez ukształtowanie terenu . W środku podłoże jest bagniste, porośnięte roślinnością wilgociolubną, ale nie ma tafli wody . Na mapie cieniowanej, obiekt wyrażnie się odznacza, w naturze jest słabo widoczny .


Lata mijają, pojawiają się  nowe cywilizacje , państwa  , ale walory terenowe są wykorzystywane przez wszystkich podobnie , ludzkie aktywności z różnych okresów , widoczne w terenie , nakładają się na siebie  . Wróciłem do domu i kiedyś znowu przeglądając mapę lidarową natrafiłem na coś nowego . W odległości  1,5 km na południowy wschód , od podwójnych wałów znalazłem następny obiekt , słabo zaznaczony . Jest to wał pojedynczy w kształcie okręgu o średnicy około 100m ,otoczony morenami . Może to właśnie tu było grodzisko, a podwójne wały otaczały jakieś sacrum  . Trzeba się będzie jeszcze raz wybrać w te rejony .