środa, 8 czerwca 2022

Rzepicha węgierska ( Rorripa hungarica) - nowy gatunek dla flory Województwa Podkarpackiego .

 29 maj . Rzepicha węgierska jest mieszańcem rzepichy ziemnowodnej i rzepichy austriackiej . Kilka dni temu wpadło mi do ręki opracowanie mówiące o mieszańcach rzepichy austriackiej . Znałem kilka stanowisk tego gatunku i postanowiłem je pod tym kątem sprawdzić . Rzepicha austriacka ma wszystkie liście nie podzielone i z uszkami obejmującymi łodygę , czym różni się od pozostałych rzepich . Posiada też łuszczynki idealnie kuliste , zaś jej mieszańce mają je podłużne . Sprawdziłem kilka stanowisk w Przemyślu , łuszczynki były kuliste . Przypomniałem sobie jednak o jeszcze jednym stanowisku rzepichy austriackiej w Wyszatycach na brzegu Sanu przy promie , które niedawno zaobserwowałem . Pojechałem więc rowerem tam jeszcze raz , łuszczynki nie były kuliste tylko owalne

Spróbuję wyjątkowo sam udowodnić , że opisywany gatunek to rzepicha węgierska  Trudno o potwierdzenie bo jeszcze mało ludzi to to widziało .Korzystam z dwóch kluczy ,  Rutkowskiego i trochę Szafera  Jak już mówiłem łuszczynki są owalne  co odróżnia ją od rzepichy węgierskiej . Drugą ważną cechą odróżniającą jest dęta łodyga , węgierska ma łodygę pełną lub z malutkim kanałem .



 

Jeżeli odpada rzepicha austriacka to w grę mogą wchodzić jeszcze dwa gatunki : rzepicha ziemnowodna i rzepicha chrzanolistna . Rzepicha chrzanolistna ma jednak liście z wyrażnymi łatkami  i łuszczyny dużo  dłuższe . Rzepicha ziemnowodna ma wprawdzie górne liście niepodzielone ale dolne a nawet środkowe na długich ogonkach  . Łuszczyny rzepichy ziemnowodnej są dwa razy krótsze od szypułek i dwa razy dłuższe od szyjki słupka . Rzepicha węgierska ma szypułki nawet cztery razy dłuższe od łuszczyn , słupek jest im prawie równy długością . Rzepicha ziemnowodna więc odpada . Reasumując zestaw cech : wszystkie liście całobrzegie siedzące z uszkami , owalne łuszczyny na długich szypułkach i z długą szyjką , dęte łodygi , wskazują jednoznacznie , że rzepicha znaleziona na prawym brzegu Sanu, przy przeprawie promowej ( 49.844555,22.897920) , w liczbie 12 okazów  jest rzepichą węgierską . Uf aż się spociłem . Co ja będę strzępił język niech przemówią jeszcze dodatkowe zdjęcia . 






Roślinki jeszcze rosną tak , że można jechać i obserwować a jak by ktoś chciał robić badania genetyczne nie ma sprawy poświęciłem trzy okazy dla dobra nauki . Ciężko zasuszyć bo duże zielsko.

niedziela, 5 czerwca 2022

Wypad do Birczy z dzięciołem w tle .

 24 maj . W tamtym roku gdy chodziłem po starobirczańskich lasach , na polanie pod Kotowem spotkałem ciekawego fiołka . Było duże prawdopodobieństwo , że jest to jakiś mieszaniec .






Niestety roślinka nie kwitła i teraz postanowiłem pojechać tam jeszcze raz , licząc na to , że znajdę okazy kwitnące . Zapakowałem rower do samochodu i pojechałem . Na miejscu okazało się , że cała łąka jest zaorana . Na sąsiedniej spotkałem za to jastrzębce pomarańczowe (Hieracium aurantiacum ) , dobre i to . 


Gdy wracałem jadąc rowerem leśną drogą 40m przede mną z lasu wybiegł wilk . Zauważył mnie i wrócił się do lasu . Obserwacja trwała może 10 sekund . To moje drugie spotkanie z tym pięknym stworzeniem . Postanowiłem jeszcze odwiedzić kamieniołom , o którym już pisałem , znajdujący się w pobliżu . Świetnie są na nim widoczne pofałdowania warstw skalnych .


Na kamieniołomie jest ładne stanowisko pokrzyku wilczej jagody (Atropa belladonna) , kilkanaście okazów . Jak by ktoś chciał zobaczyć ten gatunek w naturze, może jechać w ciemno . Zazwyczaj pojedyncze okazy rosną przy leśnych drogach i trudno je spotkać . Przy kamieniołomie jest opadająca łąka z pięknym widokiem , obok której zobaczyłem zalesione , strome wzniesienie . Mógł tam być fajny wąwóz . Rzeczywiście przewidywania się sprawdziły , wąwóz był całkiem spory , a na jego zboczu przy wysięku wody , znalazłem jakby trawertyn , ale nie jestem pewny . 


Gdy tak łaziłem po lesie , zaczął wokół mnie latać ptak , wcale się nie bał , mogłem go z bliska obserwować . Cały w ciemnych barwach , czarno szarych , z ciemnym paskiem na głowie  biegnącym przez oko . Siadał na pniach drzew i walił dziobem , dzięcioł jak nic . W domu sprawdziłem , że to dzięcioł trójpalczasty ( Picoides tridactylus).Gatunek ten występuje w Polsce tylko w Karpatach , 70 par i w puszczy białowieskiej . 

Miejsce obserwacji .


piątek, 3 czerwca 2022

Następny ładny wodospad na Pogórzu Przemyskim .

24 maj  Te wodospady to trafiają mi się parami . Tego odkryłem w zadziwiających okolicznościach , które nie będę opisywał bo i tak nikt by mi nie uwierzył . Pionowa ścianka ma 1,8 m wysokości . Na razie nie będę podawał jego lokalizacji . Zdjęcia przedstawiam aby go sobie zaklepać .








niedziela, 29 maja 2022

W wąwozach Kanasina , część 3 - Nowy wodospad .

 Tak coś czułem , że w tych wąwozach jest jeszcze wodospad .  Wodospad Machonika znany od dawna znajduje się w pobliżu . Tego nowego spotkałem w dłuższym wąwozie .


Ma przepisową wysokość 2,5 metra . Pionowa jednolita skała , po której płynie woda , położona jest w korycie jednego ze strumieni , zaraz za  rozwidleniem . Posiada białawą barwę , sądziłem , że jest to może trawertyn , ale jednak chyba nie . Niestety przywaliły go dwie kłody , co nie pozwala w pełni pokazać jego uroku . Na zdjęciach widoczny jest też leżący buk , który niebezpiecznie się chybotał . Jeżeli ktoś ma informacje, najlepiej pisemne o tym obiekcie , proszę dać znać . Zależy od tego czy  będę mógł go jakoś nazwać .

 









środa, 25 maja 2022

W wąwozach Kanasina , część 2 - Król wąwozów .

 Muszę na początku powiedzieć , że przy poruszaniu się w opisywanych miejscach konieczne jest zachowanie się podobne jak na szlakach górskich tylko jeszcze bardziej ostrożne . Trzeba przechodzić pod zwalonymi drzewami , iść po śliskim lub grząskim dnie strumienia . Miejscami pokonywać nawet dwumetrowe, jakby tamy utworzone z piętrzących się w korycie potoku pni drzew . Zasięgu często nie ma  . Na ścianach wąwozów podłoże się osuwa , miejscami są nawet kilkudziesięciometrowe przepaście . Gdy przechodziłem przez wiszący spory konar , pękł pode mną i zwalił mi się  pod nogi . Pokazany jest na filmiku z białą ścianą skalną . Ogólnie odradzam takie wycieczki . Jeżeli już to najlepiej w kilka osób . Unikać trzeba skoków i przechodzenia okrakiem przez zwalone pnie , łatwo o kontuzję kolana , zahaczając o wystający sęk .


Tak więc gdy już napatrzyłem się na tojada to wskoczyłem do pierwszego wąwozu . Przy czym to wskoczenie polegało na półgodzinnym przedzieraniu się przez kolczaste krzaki ,  bagna i szukaniu strumienia czyli mojego szlaku  . Zawsze mam dylemat czy iść dnem czy po ścianie wąwozu . Na dnie są najciekawsze skałki , kaskady ale więcej jest przeszkód, o których już wspomniałem . Na ścianie nie za dobrze widzi się co jest na dole i cały czas trzeba uważać by się nie stoczyć. Przeszedłem do końca oba wąwozy, zaznaczyłem je na mapce ,oczywiście mają one rozgałęzienia , które wszystkie sprawdziłem. Znalazłem kilka ciekawych miejsc .w których ma się świadomość , że jest się być może pierwszym , który od wielu lat oglądał te krajobrazy .  Według mnie Królem Wąwozów Pogórza Przemyskiego , jest ten krótszy . W jednym miejscu jego zbocza są niemal pionowe , mają ze sto metrów wysokości, nie wiem jak mogą na nich rosnąć buki  . Rozglądałem się za języcznikiem , niestety nigdzie go nie znalazłem , może go przeoczyłem , chociaż skałki raczej wszystkie przepatrzyłem . Na ostatnim filmiku pokazany jest ładny próg wodny  , który miał tylko 1,2  metra wysokości i nie mogłem go uznać za wodospad , ale co się odwlecze to nie uciecze . 








niedziela, 22 maja 2022

W wąwozach Kanasina, część 1 - Tojad wschodniokarpacki nad Wiarem .

 14 maja . Opis tego wyjazdu też muszę rozbić na trzy części . Postanowiłem zdobyć koronę wąwozów Pogórza Przemyskiego . Przyjąłem , że zaliczyć do niej można wąwozy znajdujące się w trzech rejonach : Jamnej , Suchego Obycza i Kanasina . Pod Kanasinem został mi jeszcze wąwóz Borysławki i dwa od strony Rybotycz . W jednym z nich już byłem , ale do końca go nie przeszedłem . Moim celem były teraz te dwa pod Kanasinem . Aby się do nich dostać trzeba przekroczyć Wiar , postanowiłem to zrobić tuż przed Rybotyczami gdzie zauważyłem na mapie drogę , która przecinała wpław rzekę . W takich miejscach jest zawsze płyciej i łatwiej pokonać nurt. Na miejscu wszystko poszło gładko , Wiar przeszedłem w gumakach bez zamoczenia i skręciłem w kierunku wąwozów aby szukać pierwszego strumienia , którym będę mógł jak szlakiem iść pod prąd . Po drodze miałem jeszcze do pokonania łączkę i za nią zarośniętą skarpę . Gdy wszedłem w zarośla na skarpie zobaczyłem wokół siebie dziwne roślinki , jakby jakieś bodziszki , ale takie wyprostowane , coś mi przypominały . Po chwili załapałem, był to tojad wschodniokarpacki Kotuli ( Aconitum lasiocarpum ssp. kotulae ) , subendemit wschodnio - zachodniokarpacki . Wprawdzie nie do końca wiem co to znaczy , ale brzmi naukowo . Na Pogórzu Przemyskim ma dwa stanowiska i jedno z nich na Górze Huszczyna już zwiedziłem , dlatego go  poznałem . Inaczej pewnie przeszedłbym , nie zwracając na roślinkę uwagi , ponieważ jeszcze nie kwitła . Stanowisko  znajduje się w łęgowych zaroślach  nad Wiarem i na zarośniętej skarpie ,  jest ogromne .  Ciągnie się przez 150 metrów , szerokości ma ze 20 m , liczbę roślin oceniam na kilka tysięcy . 


Muszę się tu kiedyś wybrać , w porze kwitnienia , to jest gdzieś w sierpniu , widok pewnie jest piękny . 







środa, 18 maja 2022

Wąwozy Jamnej część 3 - Pióropusznik strusi nad Wiarem

 Zbliżał się wieczór ale chciałem jeszcze przejść się wzdłuż skarpy przy Wiarze w Trójcy . Na mapach lidarowych były tam jeszcze widoczne  trzy wąwozy w których nie byłem . Na końcu takich jarów, na strumieniach wpadających do Wiaru mogły utworzyć się wodospady , takie jak znajdujący się w pobliżu "Wodospad Emilek" .

Sprawdziłem dwa jary , wodospadów wprawdzie nie było , ale znalazłem stanowisko ciemiężycy zielonej , gatunku rzadkiego w tych okolicach .


Zastanawiałem się chwilę czy iść do trzeciego najmniejszego wąwozu , nie za bardzo mi się już chciało , jednak poszedłem . U wylotu trzeciego jaru spotkałem łany czosnku niedżwiedziego a pośród niego , rosnącego pióropusznika strusiego ( Matteucia struthiopteris) .Pięknie się razem komponowały . 80 metrów dalej był następny płat pióropusznika . ( strzałka pokazuje lokalizację )


. Na pierwszym płacie o powierzchni około 3 arów , naliczyłem 200 okazów paproci , większość posiadała liście zarodnionośne . 



Na drugim o powierzchni około 2 arów , rosło 100 roślin i te miały tylko liście asymilacyjne .



 


 Tak więc na tej niewielkiej terasie Wiaru spotkały się trzy fajne gatunki : pióropusznik strusi , ciemiężyca zielona i czosnek niedżwiedzi . Przez chwilę nawet myślałem , że cztery . Pod stopami zauważyłem mnóstwo niebieskich kwiatuszków . Pierwszym wrażeniem było , że jest to ułudka leśna, jednak po bliższym przyjrzeniu , roślinki okazały się niezapominajką skąpokwiatową , łatwo pomylić  . Wracałem do Trójcy już asfaltową drogą , na której pożegnał mnie  rozpucz lepiężnikowiec .